Zawsze na nowo w okresie Bożego Narodzenia urzeka nas piękno naszych kolęd i to zarówno ich słowna treść, jak i bogata i różnorodna melodyka.

Forma melodyczna kolęd kształtowała się w zależności od ich treści tekstowej i umiejętności ich twórców.

Kolędy średniowieczne, sięgające XV wieku, a także kolędy z okresu renesansu odznaczają się ściśle religijną, głęboką treścią biblijną i teologiczną. Powstały bowiem głównie na podłożu liturgicznych śpiewów chorałowych i dramatów liturgicznych. Stąd też melodie tych kolęd utrzymane są przeważnie w poważnym stylu chorałowym. Niestety nie wszystkie źródła naszych najstarszych kolęd przekazują nam ich melodie. Niektóre przekazy, jak np. rękopiśmienne kancjonały z Biblioteki Czartoryskich (1551) i z Biblioteki Kórnickiej (1551-1555), zawierają tylko same teksty kolęd, do których melodie znajdujemy dopiero w księgach chorałowych i w innych zbiorach kolędowych. Melodie staropolskich kolęd zachowały się głównie w najstarszych rękopiśmiennych kancjonałach (1586-1707) benedyktynek z klasztoru w Staniątkach oraz w drukowanych kancjonałach protestanckich (pastora toruńskiego Piotra Artomiusza, Walentego z Brzozowa i in.). Melodie te wywodzą się często z liturgicznych śpiewów chorałowych: sekwencji, hymnów, antyfon i in. I tak np. w XVI-wiecznej kolędzie: „Dzięki już wszytcy oddajmy Panu Bogu” wykorzystano tekst i melodię bożonarodzeniowej sekwencji: „Grates nunc omnes”.